FORMY AKORDOWE CZ. II

Akord był stosowany nawet tam, gdzie tzw czas główny wykonania zależał od przebiegu procesów chemicznych, np. przy galwanizowaniu, czy fizykochemicznych (np. przy hartowaniu stali).

Wysoki wskaźnik wykonania normy przez galwanizera to nic innego, jak zbyt cienka warstwa pokryć ochronnych (miedzi, cynku, chromu itd.), z oczywistymi konsekwencjami dla jakości i estetyki wyrobu. Za krótki czas hartowania – to zbyt miękki materiał, rzutujący wprost na trwałość danej części.

Akordowa forma płacy może być stosowana przy pracach prostych i w fazach przygotowawczych, gdzie staranność wykonania nie ma większego znaczenia. Akord jest niedopuszczalny wszędzie tam, gdzie o jakości wyrobów decydują procesy chemiczne i fizykochemiczne (na przykład czas schnięcia niemal wszyscy pamiętamy konsekwencje akordu w budownictwie – kładzenia wykładzin na mokre jeszcze stropy, bo „ludzie musieli zarobić” itp.).

Nie należy go również stosować przy pracach wymagających dużej dokładności wykonania, przy obróbce kosztownych materiałów, przy pracach niebezpiecznych. Akord występuje w zaskakująco wielu odmianach. Wyróżnia się:

– akord prosty polega on na tym, że za każdą wykonaną operację, element wyrobu czy gotowy wyrób płaci się taką samą stawkę (zwaną stawką akordową)

– akord progresywny tutaj za następne operacje, elementy bądź wyroby płaci się więcej niż za poprzednie. Wzrost wysokości stawek może mieć charakter prosto – bądź krzywoliniowy. Stawki mogą też wzrastać skokowo po przekroczeniu pewnych progów produkcji

– akord degresywny polega on na tym, że po przekroczeniu pewnego progu za kolejne operacje, elementy bądź wyroby płaci się mniej

– akord czasowy występuje wówczas, gdy podstawową informacją dla pracownika (i osób współpracujących – mistrza itd.) jest czas normowany, zwany czasem zadanych bądź technologicznym. Czas ten jest zwykle podawany w akordowej karcie płacy

– akord pieniężny (złotówkowy) tutaj w źródłowej dokumentacji płacowej podaje się kwotę tzw. zarobku akordowego, przysługującego pracownikowi za wykonanie operacji, elementu bądź wyrobu. Przy niskich wartościach często podaje się kwotę należną za 100 sztuk (przypadki częste np. na tłoczniach)

– akord indywidualny ma miejsce wówczas, gdy przydział prac i ich rozliczanie odnoszą się do indywidualnych pracowników. Stosowane są wówczas tzw. indywidualne karty akordowe pracy

– akord zespołowy polega na wspólnej realizacji wycenionego „zbiorczo” zadania. Zarobki indywidualne są ustalane przez podział zarobku całego zespołu przy użyciu tzw. klucza podziałowego. Kluczem takim mogą być:

– czas rzeczywiście przepracowany przez poszczególnych członków zespołu i ich kategorie zaszeregowania bądź tylko

– czas rzeczywiście przepracowany.

Zakres stosowania akordowej formy płac w Polsce

Pierwszy sposób podziału jest stosowany wówczas, gdy kwalifikacje członków zespołu są mocno zróżnicowane i gdy występuje pewna specjalizacja w zakresie prac wykonywanych przez poszczególne osoby.

Sposób drugi – lepszy z punktu widzenia rotacji i zamienności ludzi na stanowiskach oraz przeciwdziałania monotonii pracy – ma miejsce przy bardziej wyrównanym poziomie kwalifikacji ludzi i zbliżonych wydajnościach ich pracy. Sposób drugi jest też naturalnie prostszy do rozliczeń.

W ostatnich kilku latach w Polsce zakres stosowania akordowej formy płac uległ – jak już wspomniano – znaczącemu zmniejszeniu. Niestety, odchodzeniu od akordu, co jest zjawiskiem ogólnie pozytywnym, towarzyszy zaniedbanie normowania pracy, zbyt jednostronnie, kojarzonego z akordem. Jest to poważnym błędem. Trzeba wyraźnie powiedzieć, że bez dobrze opracowanych norm pracy – czasowych, wydajnościowych – nie ma mowy o dobrej dniówce kontrolowanej, która powinna być podstawową formą płacy na stanowiskach robotniczych w nowocześnie zorganizowanych i zarządzanych przedsiębiorstwach. W dużych zachodnioeuropejskich, północnoamerykańskich czy japońskich przedsiębiorstwach przemysłowych znormowanych jest nie tylko 100% czynności bezpośrednio produkcyjnych, ale również niemal wszystkie tzw. pośrednio produkcyjne i obsługowe. Normy pracy są tam podstawą dla ustalania wydajności pracy i liczebności obsad stanowisk. Naturalnie, jak już wcześniej wspomniałem, nie zachęca się do przekraczania wyznaczonych zadań przeciwnie, jest to źle widziane jako czynnik dezorganizacji produkcji, narażający firmę na straty (ponadplanowej produkcji zapewne się nie sprzeda).

W części przedsiębiorstw stosowana jest akordowo-premiowa forma płacy. W takich przypadkach obok zarobku z akordu i tzw. nadwyżki akordowej36 pojawia się premia. Niejednokrotnie jest to właśnie premia za jakość, która ma – w zamyśle – równoważyć pewne zmniejszenie płacy akordowej spowodowane staranniejszym wykonawstwem.

Tzw. nadwyżka akordowa jest zapłatą za wykonanie ponad 100% normy. Przy tzw. akordzie prostym nadwyżka akordowa nie ma żadnego wpływu na sposób naliczania wynagrodzenia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *